"Írakskar" pælingar með pólitskum undirtóni

Eitt sem hefur böggað mig mikið undanfarið er málfræði fólks og meðhöndlun -sk endinga, sér í lagi þegar Írak er fyrri hluti orðsins. Nánast daglega heyri ég talað um "írakskar hersveitir" eða "uppgjöf írakskra herforingja", og það hjá fréttamönnum. Það að þetta séu fréttamenn sem mæla þetta eða skrifa (notabene, það er aldrei stór stafur í -sk orðum, eitthvað sem allir virðast hafa gert rétt, ólíkt hinu) fékk mig til að endurhugsa málið. Er virkilega rétt að búa til -ksk orð? Ég meina, maður hefur alltaf talað um reykvíska hluti frekar en reykvíkska, ekki satt?

Þannig að ég ákvað að taka málið í mínar eigin hendur (pun intended) til að finna út hvort sé rétt og hvort sé rangt eða hvort megi nota báðar útgáfur. Alveg eins og Sigurður Kári trúir blint á sjálfstæðisflokkinn trúi ég blint á Google. Ég byrjaði því að nota það til að úrskurða í málið frekar en að raunverulega leita í málfræðibækur, því það er bara leiðinlegt og ekki hægt að treysta því frekar en Ingibjörgu Sólrúnu, er það nokkuð Sigurður Kári?

Ég notaði fjöldi niðurstaða sem vísitölu um réttmæti orðsins og fékk eftirfarandi:

Orð	Fjöldi	Orð	Fjöldi
íraskar	12	írakskar	9
íraskra	53	írakskra	17
írösk	44	íröksk	2
írösku	101	íröksku	18

Eins og sést þá er töluvert meira um -sk orð heldur en -ksk orð. En það er auðvitað ekki markvisst að segja að "ef meirihluturinn geri það, þá hlýtur það að vera rétt". Ef svo væri, þá værum við að nota Beta en ekki VHS, Linux og Mac en ekki Windows og Ingibjörg Sólrún væri líklegri alþingismaður en Sigurður Kári.

Ég var þó ekki enn á því að fletta upp í málfræðibók til að úrskurða í málið, enda er það fásinna. Ég ákvað frekar að notast við Vefpúkann. Ég sló inn ofangreind orð og viti menn, -sk orðin runnu öll í gegn án athugasemda, en -ksk orðin fengu öll rautt spjald. Eftir nánari athugun fengu orðin 'þysja' og 'þustum' líka rautt spjald, og ég veit það fyrir víst að bæði þessi orð er að finna í íslenska tungu (seinna orðið er fyrra orðið í 1. persónu fleirtölu þátíð). Þannig að ekki er 100% að marka vefpúkann, þótt ágætur sé.

Næsta mál á dagskrá var að kíkja á ordabok.is en ekki fékk ég upplýsingar um móðurmál mitt nema að borga eða stofna 15 daga reynsluaðgang. Hey, Edda - miðlun & útgáfa hf., hér er hugmynd: hafið aðgang að ordabok.is ókeypis - líkt og www.dictionary.com og ótal aðrar netvæddar orðabækur. Borgið upp kostnaðinn með bókasölu og styrki frá íslenska ríkinu (ekki segja mér að íslenska ríkið styðji ekki útbreiðslu rétt ritaðs máls með fjárstyrki).

Orðin íraskar, íraskra, írösk, íröksk, írösku, íröksku skila öll sömu niðurstöðuna:

Írak

(nafnorð hvorugkyn)

Iraq

En mér til mikillar furðu skiluðu orðin írakskar og írakskra eftirfarandi niðurstöðu:

írakska

(nafnorð kvenkyn)

Iraqi

Þetta þýðir annað hvort að meirihluti fólks (þ.m.t. mbl.is) skrifi vitlaust, vefpúkinn finni ekki orð sem eru til og fréttamenn tala rétt mál þegar þeir segja "írakskar hörmungar" eða ordabok.is hafi rangt fyrir sér... eða þá að báðar útgáfur séu leyfðar.

Á einhver kennslubók í málfræði?

P.S. Ef einhver er að hugsa að ég sé hræsnari fyrir að velta mér upp úr íslenska málfræði frekar en að beina orku minni í það sem skiptir meira máli, nefnilega íraskt ástand eða ef einhver er að hugsa hvað ég er mikil Ingibjörgu Sólrún-sleikja, þá skal það hér með tekið fram að ég hef aldrei stutt stríðið í Írak á nokkurn hátt og er meðvitaður um hörmungarnar sem hafa farið þar fram (ásamt í hvíta húsinu í Washington) og ég ætla heldur ekki að kjósa Samfylkinguna.

Freyr skrifaði þetta þann 30. apr 2003 kl. 14:27